Jaap Noordam 8

het Edict van Thessaloniki. - Zoeken

Jaap Noordam schrijft op pagina 12 van zijn boek "1700 jaar Nicea" over het Edict van Thessaloniki. Volgens deze wet waren de Romeinen van het toenmalige Romeinse Rijk verplicht God als een Drie-eenheid te aanbidden. Deze wet wordt ook genoemd als Cunctos populos. Wat zoveel betekent als 'alle volkeren'. Iedereen werd dus verplicht om God te aanbidden als een Drie-eenheid. Dat is merkwaardig. De keizer bepaalt hoe wij de Heere moeten aanbidden. 

Welke keizer was dat?  Het valt op dat er drie namen genoemd worden als het gaat over de keizer die het Edict van Thessaloniki heeft ingesteld. Over welke drie namen gaat het dan? Theodosius I, Gratianus en Valentinianus II. Dus drie keizers die het edict hebben afgekondigd. Maar, waarom waren er drie keizers voor het ene Romeinse Rijk? Dat is een voor de hand liggende vraag. Het Romeinse Rijk was eigenlijk veel te groot om door een man geregeerd te worden. Om nu te voorkomen dat er ergens een generaal in opstand zou komen, omdat hij voor zichzelf zou willen beginnen, werd het rijk opgedeeld door de keizer en hij stelde daarvoor hulpkeizers aan om via hen zijn macht over het geheel te handhaven. Soms ontstonden er dan toch problemen, omdat de hulpkeizers meer macht naar zich toe wilden halen.

Opmerkelijk is dat bij de keuze voor de leer van de Drie-eenheid de kerk buitenspel stond. In de kerk werd er wel over gediscussieerd, maar de keizer bepaalde de uitslag. Omdat de keizer er belang bij had dat de kerk een eenheid vormde zonder verschillende stromingen. Eigenlijk is dit ook de reden waarvoor het Concilie van Nicea bijeengeroepen was. Het gaat hier dus om een door de staat opgelegde eenheid van geloof. Je zou kunnen zeggen dat de keizer de rol van de Heilige Geest op zich genomen heeft. 

Ik kan het niet anders zeggen. Maar voor ons is het wel belangrijk dat wij er kennis van nemen. Dat de leer van God als Drie-eenheid niet de overhand heeft gekregen door nauwkeurig Bijbelonderzoek, door het onderwijs van de Heilige Geest, zelfs niet door de theologie! Maar door keizer Theodosius I.  Het staatshoofd heeft de knoop doorgehakt en zo eensgezindheid in zijn staatskerk willen bewerken. Daarbij werden in de officiële wettekst de andersdenkenden bedreigd met zware straffen.

Maar laten we nu nog eens even teruggaan naar de Bijbel als het woord van God. Daar wordt ergens de vraag gesteld aan onze Heer Jezus: leer ons bidden. Dan komt Jezus met wat ik zou willen noemen een voorbeeldgebed. Tot wie of wat laat Hij ons dan bidden?

Mattheüs 6:9-13.

9 Bidt u dan zo: Onze Vader, Die in de hemelen zijt. Uw Naam worde geheiligd. 10 Uw Koninkrijk kome. Uw wil geschiede, zoals in de hemel zo ook op de aarde. 11 Geef ons heden ons dagelijks brood. 12 En vergeef ons onze schulden, zoals ook wij onze schuldenaren vergeven. 13 En leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de boze. Want van U is het Koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid, tot in eeuwigheid. Amen.

Jezus leert ons om tot zijn en onze hemelse Vader te bidden en niet tot de drie-ene God. 

Tot later.

Bronnen:

het edict van thessaloniki. - zoeken  

Cunctos populos - Wikipedia